RulbekMashq qilish

Joylashuv va manyovr — YHQ qoidalari va savollar

«Joylashuv va manyovr» mavzusi bo'yicha 42 ta qoida, O'zbekiston yo'l harakati qoidalari matniga asoslangan. Pastda imtihondagi kabi namunaviy savollar.

Qoidalar

8-bob. Ogohlantiruvchi va avariya (xavf-xatar) ishoralari

• YHQ 8-bobi 45-bandi: to'xtash ishorasi chap yoki o'ng qo'lni yuqoriga ko'tarib beriladi.
• YHQ 8-bobi 45-bandi: o'ngga burilishni bildiruvchi ishoraga o'ng qo'lni yonga uzatish yoki chap qo'lni tirsakdan to'g'ri burchak ostida bukib yuqoriga ko'tarish mos keladi.
• YHQ 8-bobi 45-bandi: chapga burilishni bildiruvchi ishoraga chap qo'lni yonga uzatish yoki o'ng qo'lni tirsakdan to'g'ri burchak ostida bukib yuqoriga ko'tarish mos keladi.

9-bob. Harakatlanishni boshlash, manyovr qilish

• YHQ 9-bobi 57-bandi: o'ngga burilishda transport vositasi iloji boricha qatnov qismining o'ng chetiga yaqinroq harakatlanishi kerak.
• YHQ 8-bobi 45-bandi: haydovchi burilishdan oldin tegishli yo'nalishni ko'rsatuvchi yorug'lik ishoralarini yoqishi shart.
• YHQ 8-bobi 47-bandi: haydovchi yo'nalishni o'zgartirishdan oldin orqadan kelayotgan, quvib o'tishni yoki o'zib ketishni boshlagan va boshqalarga xalaqit bermayotganligiga ishonch hosil qilishi kerak.
• YHQ 9-bobi 57-bandi: burilishni shunday amalga oshirish kerakki, qatnov qismlarining kesishmasidan chiqayotgan transport vositasi qarama-qarshi yo'nalishdagi harakatlanish tomoniga o'tib ketmasligi kerak.
• YHQ 9-bobi 55-bandi: bir yo'nalishdagi transport vositalari bir vaqtda qayta tizilayotganda haydovchi o'ng tomondagi transport vositasiga yo'l berishi kerak.
• YHQ 9-bobi 55-bandi: haydovchi qayta tizilishda harakatlanish yo'nalishini o'zgartirmasdan harakatlanayotgan yo'lakay transport vositalariga yo'l berishi kerak.
• YHQ 9-bobi 61-bandi: yo'lga chiqish joyida tezlashish bo'lagi bo'lsa, haydovchi unda harakatlanishi va qo'shni tasmada harakatlanayotgan transport vositalariga yo'l berib, transport oqimiga qo'shilishi kerak.
• YHQ 9-bobi 61-bandi: sekinlashish bo'lagi bor yo'lda burilmoqchi bo'lgan haydovchi o'z vaqtida ushbu tasmaga qayta tizilishi va tezlikni faqat unda kamaytirishi kerak.
• YHQ 9-bobi 56-bandi: haydovchi o'ngga, chapga burilishi yoki qayrilib olishdan oldinroq shu yo'nalishda harakatlanishi uchun mo'ljallangan qatnov qismining eng chetki holatini egallashi shart. Strelkalar har bir tasmadan qaysi yo'nalishga borish mumkinligini ko'rsatadi.
• YHQ 9-bobi 55-bandi: bir yo'nalishdagi transport vositalari bir vaqtda qayta tizilayotganda haydovchi o'ng tomondagi transport vositasiga yo'l berishi kerak. Ko'k qizilning o'ng tomonida.
• YHQ 9-bobi 56-bandi: haydovchi o'ngga, chapga burilishi yoki qayrilib olishdan oldinroq shu yo'nalishda harakatlanishi uchun mo'ljallangan qatnov qismining eng chetki holatini egallashi shart.
• YHQ 9-bobi 56-bandi: agar 5.8.1 yoki 5.8.2 belgilari yoxud 1.18 chizig'i bilan boshqa tartib o'rnatilmagan bo'lsa, qatnov qismi o'rtasida u bilan bir sathda joylashgan bir yo'nalishdagi tramvay izidan chapga burilishga ruxsat etiladi, bu tramvayga xalaqit bermasligi kerak.
• YHQ 9-bobi 59-bandi: relssiz transport vositasining haydovchisi chorrahadan tashqarida chapga burilishda qarama-qarshi yo'nalishdan harakatlanayotgan transport vositalariga va bir yo'nalishdagi tramvayga yo'l berishi shart.
• YHQ 10-bobi 70-bandi: transport vositalarining harakatlanishi qat'iy belgilangan tasmalarda amalga oshirilishi kerak. Faqat qayta tizilishda uzuq-uzuq chiziqlarni bosib o'tishga ruxsat etiladi. Strelkalar bilan belgilangan tasmalarda strelka ko'rsatgan yo'nalishga harakatlaniladi.
• YHQ 9-bobi 58-bandi: transport vositasi gabaritlari yoki boshqa sabablarga ko'ra burilishni 56-band talabiga muvofiq bajara olmasa, xavfsizlikni ta'minlagan holda, boshqalarga xalaqit bermasdan talabdan chetga chiqishga yo'l qo'yiladi.

10-bob. Yo'lning qatnov qismida transport vositalarining joylashuvi

• YHQ 10-bobi 70-bandi: transport vositalarining harakatlanishi qat'iy belgilangan tasmalarda amalga oshirilishi kerak. Faqat qayta tizilishda uzuq-uzuq chiziqlarni bosib o'tishga ruxsat etiladi.
• YHQ 10-bobi 70-bandi: qatnov qismi yo'l chiziqlari bilan tasmalarga ajratilgan bo'lsa, harakatlanish qat'iy belgilangan tasmalarda amalga oshirilishi kerak.
• YHQ 10-bobi 64-bandi: chiziq va belgilar bo'lmasa, haydovchilar tasmalar sonini qatnov qismining kengligini, orasidagi ravon oraliqni va gabaritlarni hisobga olib o'zlari aniqlaydilar.
• YHQ 10-bobi 65-bandi: to'rt va undan ortiq tasmali, harakat ikki tomonlama bo'lgan yo'llarda qarama-qarshi yo'nalish uchun mo'ljallangan tasmalarga chiqish taqiqlanadi.
• YHQ 10-bobi 67-bandi: aholi punktlarida haydovchilar o'zlariga qulay bo'lgan harakatlanish bo'lagidan foydalanishlari mumkin.
• YHQ 10-bobi 66-bandi: uch tasmali yo'lda o'rta qatorga faqat quvib o'tish, aylanib o'tish, chapga burilish va qayrilib olish uchungina chiqishga ruxsat etiladi.
• YHQ 10-bobi 68-bandi: tezligini soatiga 40 km dan oshira olmaydigan transport vositalari qayta tizilish, quvib o'tish va shu kabi hollardan tashqari faqat chetki o'ng qatorda harakatlanishlari kerak.
• YHQ 10-bobi 67-bandi: aholi punktlaridan tashqaridagi yo'llarda haydovchilar mumkin qadar o'ng chetga yaqinroq harakatlanishlari kerak; o'ng tasmalar bo'sh bo'lganda chap tasmalarni egallash taqiqlanadi.
• YHQ 10-bobi 67-bandi: yuk avtomobillariga chetki chap qatorni faqat chapga burilish yoki qayrilib olish uchun egallashga ruxsat etiladi; boshqa hollarda taqiqlanadi.
• YHQ 10-bobi 70-bandi: tasma yo'l chiziqlari bilan belgilangan bo'lsa, harakat qat'iy belgilangan tasmalarda amalga oshiriladi; tasmadagi strelka ruxsat etilgan yo'nalishlarni belgilaydi.
• YHQ 10-bobi 66-bandi: o'rta qatorga faqat quvib o'tish, aylanib o'tish, chapga burilish va qayrilib olish uchungina chiqishga ruxsat etiladi; qarama-qarshi yo'nalish uchun mo'ljallangan chetki chap qatorni egallash taqiqlanadi.
• YHQ 10-bobi 71-bandi: reversiv harakatlanishli yo'lga burilishda haydovchi transport vositasi kesishmadan chiqishda chetki o'ng qatorni egallashi kerak.
• YHQ 10-bobi 72-bandi: yo'ldan foydalanish va kommunal xizmat mashinalarining, shuningdek yuk olib kirish uchun boshqa imkoniyati bo'lmagan transport vositalarining yaqin yo'ldan kirishiga ruxsat etiladi; harakatlanish xavfsizligi ta'minlangan bo'lishi shart.
• YHQ 10-bobi 69-bandi: bir yo'nalishdagi qatnov qismining chap tomonida u bilan bir sathda joylashgan tramvay yo'lidan boshqa tasmalar band bo'lganda harakatlanishga ruxsat etiladi, bu tramvayga xalaqit bermasligi kerak.
• YHQ 10-bobi 64-bandi: chiziqlar va belgilar bo'lmasa, harakat ikki tomonlama bo'lgan yo'l qatnov qismining chap tomondagi yarmi qarama-qarshi yo'nalishda harakatlanish uchun mo'ljallangan hisoblanadi.

22-bob. Yo'nalishli transport vositalarining imtiyozlari

• YHQ 22-bobi 132-bandi: 5.9, 5.10.1–5.10.3 belgilari bilan ajratilgan tasmada boshqa transport vositalarining harakatlanishi va to'xtashi taqiqlanadi.

Yo'l belgilari va chiziqlari

• YHQ 10-bobi 64-bandi: uzluksiz 1.1, 1.3 yo'l chiziqlari bilan ajratilgan yo'llarda qarama-qarshi yo'nalishga chiqish taqiqlanadi.
• YHQ 17-bobi 109-bandi: tartibga solinmagan piyodalar o'tish joyiga yaqinlashayotgan haydovchi qatnov qismini kesib o'tayotgan piyodalarni o'tkazib yuborish uchun tezligini kamaytirishi yoki to'xtashi shart.
• YHQ 10-bobi 64-bandi: uzluksiz 1.1, 1.3 chiziqlari bilan ajratilgan yo'llarda qarama-qarshi yo'nalishga chiqish taqiqlanadi.
• YHQ 13-bobi 91 va 92-bandlari: 1.4 yo'l chizig'i ta'sir oralig'ida to'xtash ham, to'xtab turish ham taqiqlanadi.
• YHQ 10-bobi 64-bandi: uzuq-uzuq tomoni chapda joylashgan 1.11 yo'l chizig'i bilan ajratilgan yo'llarda qarama-qarshi yo'nalishga chiqish taqiqlanadi.
• YHQ 13-bobi 92-bandi: 1.4, 1.10 yo'l chiziqlari ta'sir oralig'ida to'xtab turish taqiqlanadi. Bunda to'xtashga (91-band) 1.10 chizig'i taqiq qo'ymaydi.
• YHQ 13-bobi 91-bandi: yo'nalishli transport vositalarining to'xtash joylarida, jumladan 1.17 chizig'i bilan belgilangan joylarda to'xtash taqiqlanadi.
• YHQ 10-bobi 64-bandi: uzuq-uzuq tomoni chapda joylashgan 1.11 chizig'i bilan ajratilgan yo'lda qarama-qarshi yo'nalishga chiqish taqiqlanadi; uzuq-uzuq chiziq o'z tomonida bo'lgan haydovchi uni kesib o'tishi mumkin.

Namunaviy savollar