RulbekMashq qilish

Odam va yuk tashish, shatakka olish — YHQ qoidalari va savollar

«Odam va yuk tashish, shatakka olish» mavzusi bo'yicha 40 ta qoida, O'zbekiston yo'l harakati qoidalari matniga asoslangan. Pastda imtihondagi kabi namunaviy savollar.

Qoidalar

2-bob. Haydovchilarning umumiy vazifalari

• YHQ 2-bobi 122-bandi: individual harakatlanish vositalarini boshqaradigan shaxslar trotuarlarda va yo'laklarda soatiga 10 km, ular bo'lmaganda yo'lning o'ng chetida soatiga 20 km tezlikdan oshmasligi kerak.

24-bob. Mexanik transport vositalarini shatakka olish

• YHQ 8-bobi 50-bandi: avariya ishorasi shatakka olishda (shatakka olingan mexanik transport vositasida) yoqilishi kerak.
• YHQ 24-bobi 144-bandi: egiluvchan ulagich bilan shatakka olishda shatakka olgan va olingan transport vositalari orasidagi masofa 4–6 metr oralig'ida, qattiq ulagichda esa 4 metrdan ko'p bo'lmasligi kerak.
• YHQ 24-bobi 145-bandi: shatakka olingan va olgan transport vositalarining ulagich bilan birga umumiy uzunligi 20 metrdan ortiq bo'lsa, shatakka olish taqiqlanadi.
• YHQ 24-bobi 143-bandi: shatakka olingan avtobusda, trolleybusda va yuk avtomobili yukxonasida odam tashish taqiqlanadi.
• YHQ 24-bobi 145-bandi: ikki g'ildirakli mototsikl, moped, skuter va individual harakatlanish vositalari bilan shatakka olish hamda ularni shatakka olish taqiqlanadi.
• YHQ 24-bobi 145-bandi: yo'l yaxmalak, sirpanchiq bo'lgan hollarda egiluvchan ulagichda shatakka olish taqiqlanadi.
• YHQ 24-bobi 145-bandi: ishchi tormoz tizimi ishlamayotgan transport vositasining haqiqiy vazni shatakka olgan transport vositasining haqiqiy vaznining yarmidan ortiq bo'lsa, shatakka olish taqiqlanadi.
• YHQ 24-bobi 144-bandi: egiluvchan ulagich bilan shatakka olishda masofa 4–6 metr oralig'ida bo'lishi kerak.
• YHQ 24-bobi 142-bandi: ulagich bilan shatakka olish shatakka olingan transport vositasining rulida haydovchi bo'lgandagina amalga oshiriladi (qattiq ulagich izidan yurishni ta'minlaydigan hollar bundan mustasno).

26-bob. Odam tashish

• YHQ 26-bobi 159-bandi: bolalarni yuk avtomobillarining yukxonasida tashish taqiqlanadi.
• YHQ 26-bobi 158-bandi: haydovchi transport vositasi to'liq to'xtagandan keyin yo'lovchilarning chiqishi va tushishida xavfsizligini ta'minlashi, to'liq to'xtamaguncha eshiklarni ochmasligi shart.
• YHQ 26-bobi 159-bandi: odam soni transport vositasining texnik tavsifnomasida ko'zda tutilgan miqdordan ortiq bo'lganda ularni tashish taqiqlanadi.
• YHQ 26-bobi 159-bandi: 12 yoshga to'lmagan bolalarni mototsikl, elektromototsikl, moped va skuterning orqa o'rindig'ida, shuningdek bolalarni ushlab turuvchi qurilma o'rnatilmagan transport vositasining old o'rindig'ida tashish taqiqlanadi.
• YHQ 26-bobi 156-bandi: bolalar guruhini tashkiliy tashishda avtobusda katta yoshli kuzatib boruvchi bo'lishi shart, avtobusning oldi va orqasiga «Bolalar guruhini tashish» belgisi o'rnatiladi.
• YHQ 26-bobi 152-bandi: yukxonada odam tashish «C» toifali transport vositalarini boshqarish huquqiga ega va shu toifada kamida 3 yil boshqargan haydovchilar tomonidan amalga oshirilishi kerak.
• YHQ 26-bobi 153-bandi: odam tashish uchun mo'ljallangan yuk avtomobili yukxonasining borti 1,3 metrdan kam bo'lmasligi shart.
• YHQ 26-bobi 152-bandi: odamlar soni 8 nafardan ortiq bo'lganda haydovchi «C» toifaga qo'shimcha «D» toifadagi transport vositalarini boshqarish huquqiga ham ega bo'lishi kerak.

27-bob. Yuk tashish

• YHQ 27-bobi 162-bandi: yengil avtomobil tomidagi yukxonadagi yukning balandligi 1 metrdan va uzunligi avtomobil gabaritidan 0,5 metrdan oshmasa yuk tashishga ruxsat beriladi.
• YHQ 27-bobi 162-bandi: yuk tashishga yuk haydovchiga atrof-atrof ko'rinishini cheklamasa yo'l qo'yiladi.
• YHQ 27-bobi 163-bandi: gabaritdan oldi yoki orqa tomonga 1 metrdan, yon tomonga 0,4 metrdan ortiq chiqib turgan yuk «Katta o'lchamli yuk» belgisi bilan belgilanadi.
• YHQ 27-bobi 162-bandi: sochiluvchi yuklarni tashishda yuk majburiy tartibda brezent yoki boshqa qalin material bilan yopilgan bo'lishi kerak.
• YHQ 27-bobi 164-bandi: gabarit o'lchamlari eni 2,55 (refrijerator va izotermik kuzovlar uchun 2,6) metrdan, balandligi 4 metrdan, uzunligi yakka transport uchun 12 metrdan, avtopoyezd uchun 20 metrdan ortiq bo'lsa maxsus tartib qo'llaniladi.
• YHQ 27-bobi 164-bandi: avtobus va mikroavtobuslar tomiga yuk tashish uchun moslamalar o'rnatish hamda belgilanmagan joylarda yuk tashish taqiqlanadi.
• YHQ 27-bobi 163-bandi: gabaritdan chiqib turgan yuk «Katta o'lchamli yuk» belgisi bilan, qorong'i vaqtda esa qo'shimcha oldi oq, orqasi qizil chiroq yoki yorug'lik qaytargich bilan belgilanadi.

28-bob. Velosiped, moped va aravalar harakatlanishiga, shuningdek, hayvonlarni haydab o'tishga doir qo'shimcha talablar

• YHQ 28-bobi 165-bandi: yo'lda velosiped va aravani boshqarish, hayvonlarni haydab o'tish 14 yoshdan kichik bo'lmagan shaxslarga, moped va skuterni boshqarish 16 yoshdan kichik bo'lmaganlarga ruxsat etiladi.
• YHQ 28-bobi 168-bandi: velosiped yo'lkasi bo'lgan holda velosipedchilarga yo'lning qatnov qismida harakatlanish taqiqlanadi.
• YHQ 28-bobi 168-bandi: velosipedchilarga rulni ushlamasdan yoki bir qo'lda ushlab harakatlanish taqiqlanadi (manevrdan oldin ishoralar berish bundan mustasno).
• YHQ 28-bobi 167-bandi: velosiped tovush ishorasi moslamasi bilan jihozlangan va tormoz tizimi soz bo'lishi zarur.
• YHQ 28-bobi 167-bandi: velosiped yo'lkasi bo'lmaganda qatnov qismida qorong'i vaqtda velosipedchi nur qaytargichli kamzulda yoki nur qaytaruvchi elementli kiyimda bo'lishi shart.
• YHQ 28-bobi 168-bandi: velosipedchilarga odam tashish taqiqlanadi (ishonchli oyoq qo'ygich bilan jihozlangan velosipeddagi qo'shimcha o'rindiqda 7 yoshgacha bolani tashish bundan mustasno).
• YHQ 28-bobi 168-bandi: velosipedchilarga gabaritidan bo'yiga va eniga 0,5 metrdan ortiq chiqib turgan yoki boshqarishga xalaqit beradigan yuklarni tashish taqiqlanadi.
• YHQ 28-bobi 168-bandi: velosipedchilarga tramvay harakatlanadigan yo'llarda va shu yo'nalishda bir nechta tasmasi bo'lgan yo'llarda chapga burilish yoki qayrilib olish taqiqlanadi.
• YHQ 28-bobi 168-bandi: velosipedlarni boshqarib yo'lning qatnov qismidan, shu jumladan piyodalar o'tish joyidan kesib o'tish taqiqlanadi (velosiped yo'laklarida harakatlanish bundan mustasno).
• YHQ 28-bobi 166-bandi: qatnov qismida velosipedchilar jamlanmasi yo'l harakati xavfsizligini ta'minlaydigan va ularni quvib o'tishni osonlashtiradigan guruhlarga bo'linishi kerak.
• YHQ 28-bobi 170-bandi: ot-aravalarda uni to'xtatib turadigan moslama va orqaga tisarilib ketishga yo'l qo'ymaydigan tiraklar bo'lishi kerak.
• YHQ 28-bobi 170-bandi: qorong'i vaqtda ot-aravaning oldiga oq rangli chiroq yoki ikkita nur qaytargich, orqasiga qizil rangli chiroq yoki ikkita nur qaytargich o'rnatilishi kerak.
• YHQ 28-bobi 173-bandi: podani qorong'i vaqtda va yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda haydab o'tish taqiqlanadi; shuningdek yo'llarda hayvonlarni nazoratsiz qoldirish ham taqiqlanadi.
• YHQ 4-bobi 15-bandi: qatnov qismi chetida harakatlanayotgan piyodalar transport vositalarining harakatlanishiga qarama-qarshi yo'nalishda yurishlari kerak.
• YHQ 28-bobi 172-bandi: hayvonlarni temir yo'l kesishmalari orqali haydab o'tishda podachilar sonini hisobga olib, hayvonlar podasi xavf-xatarsiz o'tkazilishini ta'minlaydigan to'dalarga bo'linishi kerak.

Namunaviy savollar