RulbekMashq qilish

Umumiy qoidalar — YHQ qoidalari va savollar

«Umumiy qoidalar» mavzusi bo'yicha 40 ta qoida, O'zbekiston yo'l harakati qoidalari matniga asoslangan. Pastda imtihondagi kabi namunaviy savollar.

Qoidalar

2-bob. Haydovchilarning umumiy vazifalari

• YHQ 2-bobi 9-bandi: konstruksiyasida xavfsizlik kamarlari nazarda tutilgan transport vositasini boshqarayotgan haydovchi va uning old o'rindig'idagi yo'lovchilar harakatni boshlashdan oldin kamarlarni taqib olishlari shart.
• YHQ 2-bobi 9-bandi: mototsikl, moped va skuterda harakatlanayotgan haydovchi hamda yo'lovchilar maxsus motoshlem kiyishlari va uni qadab olishlari shart.
• YHQ 2-bobi 12-bandi: transport vositasini boshqarish paytida telefondan foydalanish taqiqlanadi (quloqchinlar orqali yoki qo'llarni ishlatmasdan gaplashish imkonini beruvchi boshqa uskunalar bundan mustasno).
• YHQ 2-bobi 12-bandi: avtomobil salonidan tana qismlarini (qo'ldan tashqari) chiqargan holda harakatlanish taqiqlanadi.
• YHQ 2-bobi 12-bandi: sezgirlik va e'tiborni susaytiradigan dori-darmonlar ta'sirida transport vositasini boshqarish taqiqlanadi.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (a): haydovchi yo'lga chiqishdan oldin transport vositasining texnik sozligini, tozaligini va to'liq jihozlanganligini tekshirishi shart.
• YHQ 2-bobi 9-bandi: kamar taqmaslikka ruxsat berilganlar qatoriga o'quv-mashq transport vositasini o'quvchi boshqarayotgan vaqtda amaliy mashg'ulotlar instruktori kiradi.
• YHQ 2-bobi 12-bandi: tegishli ruxsatsiz transport vositalariga maxsus texnik jihoz (ratsiya, sirena va shu kabilar) o'rnatish taqiqlanadi.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (z): haydovchi kechiktirib bo'lmaydigan tibbiy yordam ko'rsatishga ketayotgan tibbiyot xodimlariga hamda zudlik bilan tibbiy yordamga muhtoj fuqarolarni davolash muassasasiga olib borish uchun transport vositasini berishi shart.
• YHQ 2-bobi 10-bandi: xorijiy davlat fuqarosi yonida Yo'l harakati to'g'risidagi Konvensiya talablariga mos haydovchilik guvohnomasi va transport vositasining ro'yxatdan o'tganligi haqidagi hujjat bo'lishi kerak.
• YHQ 2-bobi 12-bandi: transport vositasini boshqarish paytida salon old qismiga o'rnatilgan teledan, videomonitordan teleko'rsatuv va videodasturlarni tomosha qilish uchun foydalanish taqiqlanadi.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (d): haydovchi yo'lovchilarni salondan tana qismlarini chiqarish taqiqlanganligi, kamarlarni taqish va mototsiklda dubulg'a kiyish zarurligi haqida ogohlantirishi shart.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (v): haydovchi harakatni boshlashdan oldin yo'lovchilar transport vositasida joylarini egallaganiga va eshiklar yopilganiga ishonch hosil qilishi kerak.
• YHQ 2-bobi 7-bandi: biometrik pasport yoki ID-karta bo'lgan haydovchilarning haydovchilik guvohnomasi, ro'yxatdan o'tganlik guvohnomasi, foydalanish huquqini tasdiqlovchi hujjatlar, oyna tusini o'zgartirishga ruxsatnoma, texnik ko'rik ma'lumoti va sug'urta polisi planshet orqali tekshiriladi.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (e): qorong'i vaqtda yoki ko'rinish yomon bo'lganda majburiy to'xtagan yengil va yuk avtomobili, avtobus va g'ildirakli traktor haydovchilari jilet kiyishlari shart.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (z): xorijiy diplomatik, konsullik vakolatxonalari va xalqaro tashkilotlarga tegishli transport vositalari, shuningdek yong'in o'chirish, konvoy, inkassator xizmatlari transport vositalaridan foydalanishga yo'l qo'yilmaydi.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (z): transport vositasidan foydalangan shaxs haydovchi talab qilganda yo'l varaqasiga yurilgan vaqtni, masofani, ism-sharifi, mansabi, ish joyi nomini yozib berishi kerak.
• YHQ 2-bobi 9-bandi: kamar taqmaslikka ruxsat berilganlar qatoriga xizmat vazifasini bajarayotgan ko'k yoki qizil mayoqchali va maxsus rangli bo'yoq sxemali transport vositalari haydovchisi va yo'lovchilari kiradi.
• YHQ 2-bobi 7-bandi: xorijiy avtotransport vositalari haydovchilari qo'shimcha «Avtotransport vositasini qaytarib olib chiqish to'g'risidagi majburiyatnoma»ni olib yurishlari kerak.
• YHQ 2-bobi 7-bandi: xorijiy haydovchilar oynalari tusi o'zgartirilgan yengil avtotransport vositasining majburiy yig'im qabul qilinganligi haqidagi kvitansiyasini ham olib yurishlari kerak.
• YHQ 2-bobi 11-bandi (z): haydovchi IIO, Milliy gvardiya va boshqa organlar xodimlariga qonunchilikda belgilangan hollarda kechiktirib bo'lmaydigan xizmat vazifalarini bajarish uchun transport vositasini berishi shart.

8-bob. Ogohlantiruvchi va avariya (xavf-xatar) ishoralari

• YHQ 8-bobi 48-bandi: ovozli signallar faqat aholi punktlaridan tashqarida quvib o'tish haqida ogohlantirish uchun va zarur bo'lganda YTHning oldini olish uchun qo'llaniladi.
• YHQ 8-bobi 46-bandi: ogohlantiruvchi ishora berish haydovchiga birinchi o'tish huquqini bermaydi va uni zarur ehtiyot choralarini ko'rish mas'uliyatidan ozod etmaydi.
• YHQ 8-bobi 46-bandi: burilish ko'rsatkichi yoki qo'l bilan beriladigan ishora manevrni bajarishdan oldinroq berilishi va uni tugallagach, darhol to'xtatilishi kerak.

9-bob. Harakatlanishni boshlash, manyovr qilish

• YHQ 9-bobi 63-bandi: orqaga harakatlanish chorrahalarda va 62-bandga muvofiq qayrilib olish mumkin bo'lmagan joylarda taqiqlanadi.
• YHQ 9-bobi 62-bandi: yo'lning ko'rinishi biror-bir yo'nalishda 100 metrdan kam bo'lgan joylarda qayrilib olish taqiqlanadi.
• YHQ 9-bobi 62-bandi: piyodalar o'tish joylarida, tunnellarda, ko'prik, yo'l o'tkazgich va estakadalarda va ularning ostida, temir yo'l kesishmalarida qayrilib olish taqiqlanadi.

13-bob. To'xtash va to'xtab turish

• YHQ 13-bobi 95-bandi: haydovchi transport vositasining o'z-o'zidan harakatlanib ketishini yoki o'zi yo'qligida undan foydalanishni istisno qiladigan zarur ehtiyot choralarini ko'rgandan keyingina o'z joyini tashlab ketishi mumkin.

Yo'l harakati qoidalari

• YHQ 1-bobi 2-bandi: Oʻzbekiston Respublikasi yoʻllarida transport vositalarining oʻng tomonlama harakatlanish tartibi belgilangan.
• YHQ 2-bobi 12-bandi: transport vositasini spirtli ichimliklar yoki giyohvandlik vositalari ta'sirida yoki o'zgacha tarzda mast holatda boshqarish taqiqlanadi.
• YHQ 1-bobi 4-bandi: yo'l harakati ishtirokchilari yo'ldagi boshqa harakat ishtirokchilarining harakatlanishiga to'sqinlik qilmasligi va xavf tug'dirmasliklari kerak.
• YHQ 1-bobi 5-bandi: Qoidalarni buzgan shaxslar Oʻzbekiston Respublikasining qonun hujjatlariga muvofiq javob beradilar.
• YHQ 5-bobi 23-bandi: yo'lovchilar transport vositasiga faqat u to'liq to'xtagandan so'ng trotuar yoki yo'l yoqasi tomondan chiqishi va tushishi shart.
• YHQ 5-bobi 24-bandi: yo'lovchilarga harakat vaqtida haydovchini boshqarishdan chalg'itish, eshiklarni ochish, salondan tana qismlarini (qo'ldan tashqari) chiqarish taqiqlanadi.
• YHQ 2-bobi 12-bandi: aholi punktlarida magnitofon va ovoz chiqaruvchi apparaturalardan hamda dvigatel shovqinini belgilangan me'yordan baland qilib foydalanish taqiqlanadi.
• YHQ 2-bobi 11-bandi: haydovchi harakatlanish jarayonida avariya holatini yuzaga keltirmasligi shart.
• YHQ 1-bobi 4-bandi: harakatlanishga to'sqinlik yuzaga keltirgan shaxs uni tezda bartaraf qilish uchun barcha choralarni ko'rishi, imkoni bo'lmasa mavjud vositalar bilan xavf haqida boshqa ishtirokchilarni ogohlantirishi kerak.
• YHQ 1-bobi 4-bandi: tegishli vakolatga ega bo'lmagan yuridik va jismoniy shaxslarga yo'l qoplamasini buzish, yo'l belgilari va svetoforlarga zarar yetkazish taqiqlanadi.
• YHQ 1-bobi 6-bandi: avariya holatini yuzaga keltirish — yo'l harakatining boshqa ishtirokchilarini harakat yo'nalishi yoki tezligini keskin o'zgartirishga, shuningdek o'z yoki boshqalar xavfsizligini ta'minlash uchun boshqa choralar ko'rishga majbur qilish.
• YHQ 1-bobi 6-bandi: avtopoyezd — ulagich moslamalari bilan ulangan egarli shatakka oluvchi va yarim tirkama yoki yuk avtomobili hamda tirkama(lar)dan iborat transport vositasi tarkibi.

Namunaviy savollar