Texnik holat va yoritish — YHQ qoidalari va savollar

«Texnik holat va yoritish» mavzusi bo'yicha 40 ta qoida, O'zbekiston yo'l harakati qoidalari matniga asoslangan. Pastda imtihondagi kabi namunaviy savollar.

Qoidalar

2-bob. Haydovchilarning umumiy vazifalari

YHQ 2-bobi 12-bandi: tormoz tizimi, rul boshqaruvi ishlamayotgan transport vositasini boshqarish taqiqlanadi.
YHQ 2-bobi 12-bandi: qorong'i vaqtda yoki ko'rinish cheklangan vaziyatlarda yonmaydigan fara chiroqlari va orqa gabarit fara chiroqlari bo'lgan transport vositasini boshqarish taqiqlanadi.
YHQ 2-bobi 12-bandi: yomg'ir yoki qor yog'ayotgan vaqtda oyna tozalagich ishlamaydigan transport vositasini boshqarish taqiqlanadi.
YHQ 2-bobi 11-bandi (e): qorong'i vaqtda majburiy to'xtagan haydovchi ta'mirlash maqsadida qatnov qismiga chiqishdan oldin nur qaytargichli maxsus jilet kiyib olishi kerak.

8-bob. Ogohlantiruvchi va avariya (xavf-xatar) ishoralari

YHQ 8-bobi 50-bandi: burilishni ko'rsatuvchi barcha yorug'lik ishoralarining bir vaqtda miltillashi avariya (xavf-xatar) ishorasi hisoblanadi.
YHQ 29-bobi 176-bandi: «Avariya sababli to'xtash» — davlat standarti talablari asosidagi uchburchak shaklidagi belgi.
YHQ 8-bobi 51-bandi: bu masofa aholi punktlarida transport vositasidan 15 metrdan, aholi punktlaridan tashqarida 30 metrdan kam bo'lmasligi kerak.
YHQ 8-bobi 50-bandi: avariya ishorasi YTH sodir bo'lganda, to'xtash taqiqlangan joylarda majburiy to'xtaganda, fara chiroqlari haydovchining ko'zini qamashtirganda, shatakka olishda va bolalar chiqayotganda yoqilishi kerak.
YHQ 23-bobi 135-bandi: ko'zi qamashgan haydovchi avariya ishoralarini yoqishi, harakatlanish bo'lagini o'zgartirmasdan tezlikni kamaytirishi va to'xtashi kerak.
YHQ 8-bobi 52-bandi: shatakka olingan transport vositasida avariya yorug'lik ishoralari bo'lmasa yoki ishlamasa, uning orqa qismiga avariya sababli to'xtash belgisi o'rnatilishi kerak.
YHQ 8-bobi 51-bandi: avariya sababli to'xtash belgisi YTH sodir bo'lganda, to'xtash taqiqlangan joylarda va ko'rinishi cheklangan joylarda majburiy to'xtaganda qo'llaniladi.

23-bob. Tashqi yoritish asboblaridan foydalanish

YHQ 23-bobi 134-bandi: tunnellarda yo'lning yoritilganligidan qat'i nazar, barcha mexanik transport vositalarida uzoqni yoki yaqinni yoritadigan fara chiroqlari yoqilgan bo'lishi kerak.
YHQ 23-bobi 134-bandi: sutkaning qorong'i vaqtida barcha mexanik transport vositalarida uzoqni yoki yaqinni yoritadigan fara chiroqlari yoqilgan bo'lishi kerak.
YHQ 23-bobi 137-bandi: tumanga qarshi fara chiroqlaridan yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda foydalanish mumkin.
YHQ 23-bobi 135-bandi: yo'l yoritilgan bo'lsa, uzoqni yoritadigan fara chiroqlari o'rniga yaqinni yoritadigan fara chiroqlari yoqilishi kerak.
YHQ 23-bobi 135-bandi: yo'l yoritilgan bo'lsa, qarama-qarshi transport vositasiga kamida 150 metr masofa qolganda va boshqa haydovchilarni ko'zini qamashtirishi mumkin bo'lgan hollarda yaqinni yoritadigan faralar yoqilishi kerak.
YHQ 23-bobi 140-bandi: orqa tumanga qarshi fara chiroqlarini faqat yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda qo'llash mumkin; ularni to'xtash chiroqlariga (stop-signalga) ulash taqiqlanadi.
YHQ 23-bobi 136-bandi: qorong'i vaqtda yo'lning yoritilmagan qismida to'xtagan yoki to'xtab turgan transport vositasida gabarit fara chiroqlari yoqilgan bo'lishi kerak.
YHQ 23-bobi 134-bandi: tirkamalarda va shatakka olingan mexanik transport vositalarida gabarit fara chiroqlari yoqilgan bo'lishi kerak.
YHQ 23-bobi 138-bandi: sutkaning yorug' vaqtida mototsikl, moped, skuterlarda, yo'lovchi tashiyotgan avtobuslarda, shatakka olishda, tashkiliy jamlanmada va kuchli yog'ingarchilik sharoitida yaqinni yoritadigan faralar yoqilishi kerak.
YHQ 23-bobi 139-bandi: prozhektor-fara va izlovchi faralardan aholi punktlaridan tashqarida va qarama-qarshi yo'nalishda transport vositalari bo'lmaganda foydalanish mumkin.
YHQ 23-bobi 141-bandi: «Avtopoyezd» tanishlik belgisi avtopoyezd harakatlanayotganda, shuningdek qorong'i vaqtda va yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda to'xtash va to'xtab turish paytida ham yoqib qo'yilishi kerak.
YHQ 23-bobi 135-bandi: qarama-qarshi transportga kamida 150 metr masofa qolganda, shuningdek qarama-qarshi haydovchi faralarini vaqti-vaqti bilan o'chirib-yoqib talab bildirgan hollarda undan ham ko'proq masofada yaqin faralar yoqilishi kerak.
YHQ 23-bobi 136-bandi: yetarlicha ko'rinmaydigan sharoitda gabarit chiroqlariga qo'shimcha yaqinni yoritadigan faralar, tumanga qarshi faralar va orqa tumanga qarshi chiroqlar yoqilishi mumkin.
YHQ 23-bobi 137-bandi: tumanga qarshi faralar 138-bandda ko'zda tutilgan hollarda yaqinni yoritadigan faralar o'rniga ishlatilishi mumkin.
YHQ 23-bobi 134-bandi: velosipedlarda fara yoki chiroqlar (agar mavjud bo'lsa) yoqilgan bo'lishi kerak.
YHQ 23-bobi 140-bandi: tumanga qarshi orqa fara chiroqlarini to'xtash fara chiroqlariga (stop-signalga) ulash taqiqlanadi.

24-bob. Mexanik transport vositalarini shatakka olish

YHQ 8-bobi 50-bandi: shatakka olishda (shatakka olingan mexanik transport vositasida) avariya ishorasi yoqilishi kerak.

28-bob. Velosiped, moped va aravalar harakatlanishiga, shuningdek, hayvonlarni haydab o'tishga doir qo'shimcha talablar

YHQ 28-bobi 167-bandi: qorong'i vaqtda velosipedning oldiga oq, orqasiga qizil, yon tomonlariga zarg'aldoq yoki qizil nur qaytargich yoki chiroq o'rnatilgan bo'lishi kerak.

29-bob. Mansabdor shaxslarning va fuqarolarning yo'l harakati xavfsizligini ta'minlash bo'yicha majburiyatlari

YHQ 29-bobi 176-bandi: «Turumlangan» belgisi — ichiga qora «T» harfi tushirilgan, qizil hoshiyali, uchi yuqoriga yo'nalgan oq rangli teng tomonli uchburchak, turumlangan shinali transportning orqasiga o'rnatiladi.

Yo'l harakati qoidalari

YHQ 3-ilovasi 5.1-bandi: M1, N1, O1, O2 toifadagi avtotransport vositalari uchun shina protektori naqshining qoldiq balandligi 1,6 mm dan kam bo'lsa, foydalanish taqiqlanadi.
YHQ 3-ilovasi 5.1-bandi: M2, M3 toifadagi avtotransport vositalari uchun — 2,0 mm dan kam bo'lsa foydalanish taqiqlanadi.
YHQ 3-ilovasi 5.1-bandi: mototsikl va mopedlar (skuterlar, kvadrotsikllar) uchun — 0,8 mm dan kam bo'lsa foydalanish taqiqlanadi.
YHQ 3-ilovasi 5.5-bandi: transport vositasining bitta o'qiga har xil o'lchamli va konstruksiyali, har xil naqshli, yangi va qayta tiklangan shinalarni o'rnatish taqiqlanadi.
YHQ 3-ilovasi 3.1-bandi bo'yicha tashqi yoritqichlarning soni, turi va joylashuvi transport vositasi konstruksiyasi talabiga mos bo'lishi kerak; yengil avtomobilda ikkita tumanga qarshi fara ruxsat etiladi.
YHQ 3-ilovasi 7.6-bandi: spidometr qurilmasi nosoz va tamg'alanmagan (shaxsiy transport vositalari, mototsikl, elektromototsikl, skuter va mopedlardan tashqari) bo'lsa foydalanish taqiqlanadi.
YHQ 3-ilovasi 7.10-bandi: tibbiyot qutichasi, o't o'chirgich transport vositasini ishlab chiqargan korxona belgilagan joyda mustahkam o'rnatiladi.
YHQ 3-ilovasi 2.1-bandi: N2, N3 toifadagi avtotransport vositalari boshqaruv qurilmasidagi lyuft yig'indisi 25° dan katta bo'lmasligi kerak.
YHQ 3-ilovasi 1.6-bandi: to'xtab turish tormoz tizimi M toifa uchun 25 foizdan kam bo'lmagan qiyalikda ushlab tura olmasa foydalanish taqiqlanadi.
YHQ 3-ilovasi 5.3-bandi: qo'shaloq shinalar orasiga xavf-xatar tug'diruvchi begona jismlar qisilib qolgan bo'lsa foydalanish taqiqlanadi.

Namunaviy savollar

Haydovchiga quyidagilardan qaysi holda transport vositasini boshqarish taqiqlanadi?

Orqa ko'rinish ko'zgularidan biri bo'lmasa, aholi punktida
Tormoz tizimi yoki rul boshqaruvi ishlamayotgan bo'lsa
Kunduzgi yurish chiroqlari yonmayotgan bo'lsa

To'g'ri javob: Tormoz tizimi yoki rul boshqaruvi ishlamayotgan bo'lsa

Qorong'i vaqtda yoki ko'rinish cheklangan sharoitda fara chiroqlari va orqa gabarit chiroqlari yonmasa, haydovchi:

Transport vositasini boshqarishi taqiqlanadi
Avariya ishorasini yoqib, past tezlikda harakatlanishi mumkin
Yoritilgan aholi punkti ko'chalarida harakatlanishi mumkin

To'g'ri javob: Transport vositasini boshqarishi taqiqlanadi

Yomg'ir yoki qor yog'ayotgan vaqtda shisha tozalagich ishlamasa, haydovchi:

Transport vositasini boshqarishi taqiqlanadi
Sekin harakatlanib, keyingi to'xtashgacha davom ettirishi mumkin
Oynani to'xtab-to'xtab qo'lda artib yurishi mumkin

To'g'ri javob: Transport vositasini boshqarishi taqiqlanadi

M1 toifali yengil avtomobil shinalari protektori naqshining qoldiq balandligi qancha mm dan kam bo'lsa, undan foydalanish taqiqlanadi?

1,6 mm
1,0 mm
2,0 mm
0,8 mm

To'g'ri javob: 1,6 mm

Avariya sababli to'xtash belgisi transport vositasidan qancha masofada o'rnatilishi kerak?

Aholi punktlarida kamida 15 metr, tashqarisida kamida 30 metr
Aholi punktlarida kamida 10 metr, tashqarisida kamida 20 metr
Aholi punktlarida kamida 30 metr, tashqarisida kamida 50 metr

To'g'ri javob: Aholi punktlarida kamida 15 metr, tashqarisida kamida 30 metr

Avariya ishorasi qaysi holda yoqilishi shart?

To'xtash taqiqlangan joyda majburiy to'xtaganda
Qizil svetofor ishorasida to'xtab turganda
Aholi punktida tezlikni keskin kamaytirganda

To'g'ri javob: To'xtash taqiqlangan joyda majburiy to'xtaganda

Barcha savollarni Rulbek bilan mashq qil: imtihon, biletlar, xatolar ustida ishlash.

Mashq qilish